Stropodachy wentylowane

Stropodach jest to dach płaski spełniający jednocześnie rolę stropu nad ostatnią kondygnacją budynku.

Stropodachy wentylowane są uważane za poprawne rozwiązanie dla budownictwa mieszkaniowego. Wentylowanie stropodachu jest konieczne zwłaszcza w przypadku lekkich konstrukcji szkieletowych. Stropodachy są zbudowane są z warstwy konstrukcyjnej (jest nią zazwyczaj strop), warstwy paroizolacji (stosowana nad pomieszczeniami o dużym nasyceniu powietrza parą wodną, tzw. pomieszczenia mokre; wykonywana z folii lub papy), warstwy termoizolacyjnej, przestrzeni powietrznej wentylowanej lub odpowietrzanej, warstwy konstrukcyjnej pod pokrycie dachowe (najczęściej żelbetowe płyty korytkowe wraz z warstwą wyrównującą z zaprawy cementowej lub betonu ułożone na ściankach ażurowych postawionych na najwyższym stropie) i warstwy pokrycia dachowego (papa).

W stropodachach wentylowanych, warstwy konstrukcyjne są rozdzielone wentylowaną szczeliną powietrzną. Jest ona umiejscowiona pomiędzy warstwą izolacji termicznej i pokryciem, poprzez uniesienie na osobnej konstrukcji wsporczej pokrycia wodochronnego. Obecność wentylowanej przestrzeni z ciągłą wymianą powietrza z otoczeniem znacznie obniżenia ciśnienie pary wodnej pod pokryciem i pozwala uniknąć kondensacji pary wodnej.

Ruch powietrza w szczelinie wentylowanej może być wywołany różnicą temperatur i działaniem wiatru. Różnica temperatur powietrza w szczelinie i powietrza zewnętrznego wywołuje ruch konwekcyjny powietrza. Jeśli jednak wysokość szczeliny jest mała lub przepływ powietrza jest utrudniony przez elementy konstrukcji stropodachu, to wymuszenie termiczne nie spowoduje, wystarczającej dla usunięcia pary wodnej, wymiany wentylacyjnej. Konieczne jest wówczas wymuszenie ruchu powietrza przez działanie wiatru. Aby zawsze występowała różnica ciśnień wywołana parciem wiatru niezależnie od jego kierunku, otwory wentylacyjne umieszcza się na wszystkich ściankach

W stropodach wentylowanych stosuje się izolację warstwową w konstrukcji stropu nad ostatnią użytkową kondygnacją. Docieplając stropodach wentylowany należy przede wszystkim wziąć pod uwagę wysokość przestrzeni wentylowanej i możliwości dostępu do niej. Jeśli dostęp do przestrzeni wentylowanej jest dobry, wykonanie docieplenia polega na ułożeniu na istniejącej izolacji dodatkowej warstwy materiału termoizolacyjnego. Jeśli przestrzeń wentylowana stropodachu jest niedostępna lub ma za małą wysokość, aby można było ułożyć dodatkową warstwę izolacji, to docieplenie można wykonać przez wdmuchnięcie do przestrzeni wentylowanej granulowanej wełny mineralnej. Stropodach wentylowany budową przypomina strome dachy. Warstwę spadkową często wykonuje się z materiałów drewnopochodnych lub z keramzytu na podsypce piaskowej. Konstrukcję takiego dachu najczęściej wykonuje się z elementów drewnianych – wiązarów płatwiowo-kleszczowych lub prefabrykowanych kratownic. Można ją również zbudować z kształtowników metalowych, bądź z żelbetowych płyt dachowych. Rodzaj konstrukcji musi być dostosowany do planowanego pokrycia. Jako izolację termiczną w stropodachach wentylowanych stosuje się najczęściej styropian albo wełnę mineralną. W tej konstrukcji między pokryciem a ułożonym na stropie ociepleniem pozostawia się pustkę. Konieczne jest bowiem zapewnienie wentylacji, umożliwiającej odprowadzenie pary wodnej i wilgoci, która może się tam gromadzić.

Wśród wielu dachów stropodach ze względu na wymagania techniczne stanowi jeden z trudniejszych dachów do wykonania. Dotyczy to szczególnie przypadków, gdy występuje nad pomieszczeniami ogrzewanymi.

Stropodachy można podzielić na: stropodachy wentylowane i stropodachy niewentylowane. Różnica dotyczy możliwości wentylowania przestrzeni nad ociepleniem. Za trwalszy uważa się stropodach wentylowany (wentylacja zapobiega zawilgoceniu izolacji termicznej przy przenikaniu pary wodnej z pomieszczeń ogrzewanych).

Stropodachy masowo stosowane są w budownictwie przemysłowym, użyteczności publicznej i domach wielorodzinnych. W budownictwie jednorodzinnym stosunkowo niewielki odsetek budynków przykrywany takim rodzajem dachu. Mają tu znaczenie preferencje inwestora, a przede wszystkim lokalne wymagania (warunki zabudowy, wypis, wyrys z planu miejscowego), które często wykluczają niewielkie kąty nachylenia połaci.

Stropodachy znajdują swoje zastosowanie głównie przy niewielkich kątach nachylenia - do ok. 20 stopni. Z punktu widzenia inwestora główną zaletą wykonania stropodachu jest stała wysokość pomieszczeń na poddaszu i ograniczenie powierzchni dachu do minimum. Wybór takiego pokrycia ma również zasadnicze znaczenie co do wyglądu budynku i tu preferowane są domy o nowoczesnym wzornictwie.

Niewielki odsetek budynków z dachami płaskimi o interesującej architekturze, jak również złe przykłady z lat 70. zastosowania w budownictwie jednorodzinnym stropodachów w znacznej mierze przyczyniają się do niechęci inwestorów do tego rodzaju przekrycia.

Ogólne zasady wykonywania izolacji:

  • Do cięcia wyrobów z wełny ROCKWOOL używamy zwykłego ostrego noża, zachowując równe i gładkie krawędzie cięcia.
  • Płyty przycinamy o 0,5 cm więcej niż wynosi rozstaw w świetle elementów konstrukcyjnych.
  • Delikatnie wciskamy je pomiędzy elementy konstrukcyjne, tak aby szczelnie wypełniały przestrzeń.
  • Nie szarpiemy wyrobu podczas dopasowywania.
  • Płyty w dwuwarstwowym rozwiązaniu ocieplenia układamy mijankowo.
  • Poszczególne warstwy izolowanej przegrody wykonujemy sukcesywnie, np. na dachu płaskim paroizolację, płyty z wełny ROCKWOOL oraz papę układamy odcinkami.
  • Nie chodzimy po płytach miękkich, np. ROCKMIN.
  • Ograniczamy do minimum chodzenie po płytach twardych; w miejscach, gdzie przewiduje się przejścia, układamy pomosty z desek względnie z płyt pilśniowych lub wiórowych.
  • Przez właściwe docinanie i układanie płyt unikamy powstawania mostków termicznych.

Metoda wdmuchiwania luźnej wełny szklanej

Stropodach wentylowany o kilkudziesięciocentymetrowej pustce powietrznej można łatwo i szybko docieplić bez naruszenia istniejącej połaci. W ogólnym procesie termorenowacji izolacje termiczne stropodachu odgrywają pierwszorzędne znaczenie.

Według oceny Krajowej Agencji Poszanowania Energii liczbę budynków wielorodzinnych, które należy poddać termorenowacji szacuje się na około 50 000. Trudno dokładnie określić, jaką część stanowią w tej liczbie budynki ze stropodachami wentylowanymi. Wskaźnik efektywności energetycznej budynku (E) dla około 50% wspomnianych budynków wynosi od 250 do 350 kWh/(m²·rok), podczas gdy w Szwecji kształtuje się w granicach od 100 do 120 kWh/(m²·rok). Wiadomo, że straty ciepła przez stropy, zwłaszcza w budynkach do 5 kondygnacji, mogą osiągnąć 35%.

Wielu zarządców budynków wielorodzinnych do tej pory wolało nie zajmować się tematem stropodachów, zostawiając je często w spokoju, mimo że wszystkie pozostałe etapy termorenowacji (izolacje ścian pionowych, wymiana stolarki, instalacja ciepłomierza, modernizacja węzła cieplnego, założenie zaworów termostatycznych) zostały już przeprowadzone.

gullul

Rys. Przykład ocieplenia stropodachu wentylowanego za pomocą luźnego granulatu z wełny szklanej.

Jedną z prostych i efektywnych metod wykonania dociepleń stopodachów jest metoda blow-in polegająca na wdmuchiwaniu na ocieploną powierzchnię luźnej wełny szklanej firmy Isover Gullfiber. Jest ona od wielu lat stosowana z powodzeniem w wielu krajach Europy Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych. Luźna wełna szklana firmy Gullfiber (Gullul) ma niski współczynnik przewodności cieplnej (0,042 W/(m·K)). Jest materiałem niehigroskopijnym, niepalnym, lekkim - jego gęstość wynosi 30 kg/m3. Jest również materiałem odpornym na działanie gryzoni. Luźna wełna osiada minimalnie. Materiał uzyskał pozytywne oceny Instytutu Techniki Budowlanej i Państwowego Zakładu Higieny.
Rozmiar przestrzeni międzystropowej nie pozwala zazwyczaj na położenie w niej materiałów wełnianych czy styropianowych. Jeżeli już ktoś zdecyduje się na takie rozwiązanie, to jest to zrobione najczęściej niestarannie. Układana jest jedna warstwa zamiast kilku, co powoduje tworzenie się mostków termicznych. Wdmuchanie wełny zapobiega temu zjawisku. Ponadto przy zastosowaniu tej metody nie ma odpadów materiału, a prace nie zakłócają spokoju mieszkańców, materiał podawany jest bowiem z zewnątrz bezpośrednio z samochodu, co zapobiega konieczności tworzenia placu budowy i składowania materiału.
Technologia ta bardzo dobrze sprawdza się również w procesie izolowania termicznego ferm drobiarskich, gdzie problem przegrzewania latem, a znacznych strat ciepła zimą występuje nagminnie. W tym przypadku materiał wdmuchuje się zarówno na stropy płaskie, jak i ociepla nim połacie dachowe.Ważną zaletą omawianej technologii jest fakt, że konstrukcje najpierw mogą być wznoszone, a dopiero na końcu izolowane. Oczywiście wymaga to wcześniejszych ustaleń zawartych w projekcie. Należy po prostu przewidzieć, którędy materiał będzie wdmuchiwany. Warto zwrócić uwagę na dużą przydatność tej technologii w budownictwie jednorodzinnym, szkieletowym. Jak wiadomo, bardzo często podłogi na poddaszach wykorzystywane są do układania różnego rodzaju systemów rozprowadzania ciepła, wody, torów kablowych i ułożenie tam izolacji z wełny w postaci maty staje się kłopotliwe. Jest to natomiast niezwykle proste i jednocześnie skuteczne przy użyciu luźnego materiału.